Teknolojinin gelişmesi ve dijital varlıkların hayatımızın merkezine yerleşmesiyle birlikte hukuki alanda da yeni tartışmalar doğmuştur. Bu tartışmaların en önemlilerinden biri, kripto paraların (Bitcoin, Ethereum, Ripple vb.) icra takibine konu edilip edilemeyeceği ve haczinin mümkün olup olmadığıdır.

Kripto Para Nedir ve Hukuki Niteliği Nedir?

Kripto paralar, herhangi bir merkezi otoriteye veya bankaya bağlı olmaksızın çalışan dijital varlıklardır. Türk hukukunda kripto varlıkların tam olarak hangi sınıfa girdiği (menkul mal, emtia, para veya gayri maddi hak) uzun süre tartışılmıştır. Ancak İcra ve İflas Kanunu (İİK) uyarınca borçlunun ekonomik değere sahip, paraya çevrilmesi mümkün olan her türlü hak ve alacağı haczedilebilir niteliktedir. Kripto paralar da piyasada karşılığı olan ve nakde dönüştürülebilen birer ekonomik değer olduğu için haciz işlemlerine konu edilebilmektedir.

Yargıtay’ın Emsal Kararı: Kripto Para Haczedilebilir

Nitekim Yargıtay 12. Hukuk Dairesi’nin verdiği emsal kararlar ile kripto varlıkların haczedilebileceği kesinleşmiştir. Yargıtay, kripto paraların birer “meta/emtia” veya “gayri maddi hak” olarak değerlendirilmesi gerektiğini ve borçlunun üçüncü kişilerdeki (kripto para borsalarındaki) alacakları kapsamında haczedilmesinin hukuka uygun olduğuna hükmetmiştir.

Kripto Paraların Haczi Nasıl Yapılır?

Kripto paraların haczedilmesi süreci temel olarak borçlunun bu varlıkları nerede tuttuğuna bağlı olarak ikiye ayrılır:

1. Yerli Kripto Para Borsalarındaki Varlıkların Haczi (Paribu, BtcTurk, Midas vb.)

Borçlunun Türkiye merkezli aracı kurumlarda veya borsalarda hesabı bulunuyorsa, icra dairesi tarafından bu kurumlara İİK m. 89/1 uyarınca Haciz İhbarnamesi gönderilir.

• Yalova İcra Daireleri, borçlunun ilgili borsadaki hesabı üzerine bloke konulmasını ve hesaptaki varlıkların icra dosyasına aktarılmasını talep eder.
• Yerli borsalar, Türkiye Cumhuriyeti kanunlarına ve mahkemelerine tabi oldukları için bu haciz ihbarnamesini uygulamak ve borçlunun varlıklarını icra dairesi hesabına göndermekle yükümlüdür.

2. Yabancı Kripto Para Borsalarındaki Varlıkların Haczi (Binance, Gate.io, KuCoin vb.)

Borçlunun varlıkları yurt dışı merkezli borsalarda bulunuyorsa süreç daha zorludur. Yabancı borsaların Türkiye’de yasal bir temsilciliği veya muhatabı yoksa, doğrudan gönderilen haciz ihbarnamelerinin fiilen uygulanması zor olabilmektedir. Ancak yabancı borsaların Türkiye’de kurdukları yerel şirketler (örneğin Binance TR) bulunuyorsa, Yalova İcra Müdürlükleri aracılığıyla bu yerel iştiraklere haciz yazısı gönderilerek işlem tesis edilebilir.

3. Soğuk Cüzdanlarda (Ledger, Trezor vb.) Bulunan Kripto Paraların Haczi

Borçlu, kripto paralarını herhangi bir borsada değil de kendi şahsi soğuk veya sıcak cüzdanlarında (MetaMask, Trust Wallet, Ledger vb.) saklıyorsa, bu varlıkların tespit edilmesi oldukça zordur. Ancak borçlunun evinde veya iş yerinde yapılacak bir fiili haciz esnasında bu soğuk cüzdan cihazlarına el konulabilir. Cüzdan şifrelerinin veya kurtarma kelimelerinin (seed phrase) hukuki yollarla elde edilmesi halinde bu varlıklar da paraya çevrilerek icra dosyasına aktarılabilir.

Yalova İcra Daireleri ve Mahkemelerinin Yaklaşımı

Son dönemde Yalova Merkez başta olmak üzere Çiftlikköy, Çınarcık, Armutlu, Altınova ve Termal ilçelerindeki icra müdürlüklerinde, alacaklı vekilleri tarafından borçluların kripto varlık sorgulamalarının yapılması ve yerli borsalara haciz ihbarnamesi gönderilmesi talepleri hızla artmaktadır. Yalova İcra Hukuk Mahkemeleri de Yargıtay’ın yerleşik içtihatları doğrultusunda, kripto para borsalarına gönderilen haciz işlemlerine karşı borçlular tarafından yapılan “kripto para haczedilemez” yönündeki şikayetleri reddetmekte ve haczin yasallığını onamaktadır.

Sonuç

Kripto paralar, gelişen icra hukuku uygulamaları doğrultusunda artık kesin olarak haczedilebilir mal varlığı unsurları arasında yer almaktadır. Borçlunun yerli borsalardaki mal varlığına kolaylıkla bloke konulabilirken, şahsi cüzdanlar ve yabancı borsalar için süreç daha karmaşık teknik takip ve hukuki strateji gerektirmektedir. Yalova’da yürütülen icra takiplerinde hak kaybına uğramamak adına, dijital varlıkların haczi süreçlerinin uzman bir icra avukatı ile takip edilmesi önem arz etmektedir.